Docks Bruxsel: meer dan een winkelcentrum, een plek om te ontspannen, een wijk in de stad

In het noorden van Brussel, langs de oevers van het Kanaal vlakbij de Van Praetbrug, ligt Docks Bruxsel. In verschillende opzichten is het een winkelcomplex dat als voorbeeld kan dienen. En tegelijk een van de belangrijkste projecten die de afgelopen 25 jaar in Brussel werden rechtgezet. Docks Bruxsel is in de eerste plaats een stedenbouwkundig project dat het verlaten industrieterrein waar ooit de Godin-kachelfabrieken stonden in ere herstelt. Aan de ingang van de stad ziet zo een gemengde, dynamische en aantrekkelijke stadsstructuur het levenslicht.

Ontdek deze realisatie in de video hieronder als de interviews met de architecten Dhr. Luc Deleuze en Dhr. David Roulin van Art & Build

Pagina afdrukken Download de foto's
  • Beschrijving project
  • Interview met Luc Deleuze
  • Interview met David Roulin

Met de komst van het internet veranderde het koopgedrag van de consumenten. Wanneer ze zich verplaatsen, willen ze niet alleen producten kopen, maar ook een ervaring beleven. Docks Bruxsel heeft deze nieuwe trend perfect begrepen. Op de site van 50.000 m² vind je een afwisselend commercieel aanbod terug: onder meer commerciële ruimtes, vrijetijdsbesteding (bioscopen, restaurants, evenementenhal, ...) en kantoren. En in een van de bewaarde en gerestaureerde gebouwen is er met een museum dat gewijd is aan de industriële activiteiten op de site ook ruimte voor cultuur. 

Het Docks Bruxsel-complex is met straten, pleinen, groene ruimtes en stadsmeubilair als een echte wijk ontworpen. Zo wordt een gezellige openbare ruimte gecreëerd die uitwisseling en ontspanning aanmoedigt. Het hele project is ook uitgewerkt met de bedoeling om er een voorbeeldsite van te maken op gebied van duurzame ontwikkeling. Het complex gebruikt de natuurlijke bronnen van de site, en de architecten ontwikkelden innovatieve oplossingen: het winkelcentrum recupereert de warmte van de nabijgelegen verbrandingsoven en het glazen dak beschermt de bezoekers tegen slecht weer terwijl ze van het buitenlicht genieten. Ook de energie-efficiënte ledverlichting op de hele site weerspiegelt die filosofie.

Architectuur in het algemeen en een site als Docks Bruxsel in het bijzonder moeten ook in de winter wanneer de dagen heel kort zijn ‘s nachts en ‘s avonds leven. Wanneer het donker wordt, speelt verlichting een belangrijke rol om de ruimtes gezellig te maken.

Voor de verlichting van het glazen dak en de gevels werkte architectenbureau Art & Build samen met lichtontwerper Patrick Rimoux. Ze werkten een originele visie uit om alle ruimtes in het licht te zetten.

De flexibiliteit en de efficiëntie van de SCULPLine liet hen toe om die visie om te zetten naar een dynamische verlichting van de buitengevels. De exploitant kan de programmering aan de behoeftes en de periodes van het jaar aanpassen en zo het gezellige karakter van de ruimtes versterken. 

De verlichting van het glazen dak – een essentieel onderdeel van het project – kreeg bijzondere aandacht. Dat iconische architecturale element moest ‘s nachts dezelfde zichtbaarheid behouden. Om dat doel te bereiken, kozen de ontwerpers voor SCULPdot- en SCULPFlood-projectoren. Daarmee kunnen ze afhankelijk van het buitenlicht en de evenementen het licht samenstellen en de verlichting andere nuances geven.

Om de buitenruimtes te accentueren, wilden ze een sobere armatuur met daarin een concentratie van technologieën. De Shuffle voldeed perfect aan hun verwachtingen. De modulaire armatuur beantwoordt aan de visie op de openbare ruimte van morgen. De architect legt uit: “Een openbare ruimte moet de gebruiker die in de stad wandelt op een bijna onzichtbare manier ook faciliteiten, geluid, wifi, beveiliging en meer aanbieden. Met deze uitrusting baant Docks Bruxsel de weg voor de openbare ruimtes van morgen.” 

Voor het comfort en het welzijn van de bezoekers worden de buitenruimtes gemarkeerd door 46 Shuffles die uitgerust zijn met verlichtingsmodules, wifi en een luidspreker.

Bouwheer: Equilis
Architectenbureau: Art & Build
Lichtontwerper: Patrick Rimoux

Architect & Senior Partner van Art & Build 

Kunt u ons iets vertellen over de filosofie achter het Docks Bruxsel-project?
Het Docks Bruxsel-project is vooral een complex en geen winkelcentrum. Op de oude industriële site van de Godin-fabrieken aan de Van Praetbrug ontwikkelden we een nieuwe stedelijke activiteit. Docks Bruxsel is een stukje stad waarin we net zoals in een echte stad slagaders en verbindingen wilden maken en de stad herbouwen.
Daarnaast hebben we dit complex ontworpen door na te denken over de ontwikkeling van de 30 hectare braakliggende grond eromheen. Die bredere denkoefening omvat woningen, stedelijke industrie, kantoren, een school en openbare administratie.

Docks Bruxsel is de eerste verwezenlijking van dat bredere project. Wat maakt het origineel?
Docks Bruxsel brengt een zo natuurlijk mogelijke verbinding tot stand tussen het niveau van de kades en de Lambermontlaan en lost daarmee een probleem in de stadsstructuur op. Docks Bruxsel wordt gebruikt om een braakliggend stadsdeel terug te winnen en aan te duiden dat men in de stad terugkomt. In het multifunctionele complex is er plaats voor handel, horeca, vrije tijd, ondernemingen en evenementen.

Hoe stelde u zich de indeling van dit winkelcentrum voor?
We stelden ons dit project voor als een wijk. We wilden een heel open project met straten en openbare pleinen omringd door commerciële gebouwen en vrijetijdsactiviteiten. Het idee was om een stukje stad te maken, bedekt met een glazen dak. Het dak overspant alle openbare ruimtes om de gebruikers tegen het slechte weer te beschermen. Zo kunnen ze altijd buiten blijven rondlopen. Het glazen dak laat ook toe om van het daglicht te blijven genieten, wat voor ons een essentieel element was in het ontwerp van dit project.

Architect & CEO van Art & Build

Hoe zou u de architectuur van dit complex beschrijven?
Wat spannend is aan een architectuurproject, is niet alleen de ambitie van de klant vertalen. Het is ook jezelf inspireren met de context waarvan het deel uitmaakt.
Het Docks Bruxsel-project ligt naast het Kanaal van Willebroek tegenover het Koninklijk Domein. Op een oude industriële site waar op het einde van de 19de eeuw de Godin-fabrieken stonden. De effectenstudie bewees dat het terrein in het hart van het eerste Brusselse industriebekken patrimoniale waarde heeft. Dat zette ons ertoe aan om een aantal gebouwen te behouden die het stedenbouwkundige ontwerp van het project beïnvloed hebben.
De architectuur is daarom in de eerste plaats gelinkt aan de stedelijke samenstelling van de site, maar wordt ook beïnvloed door de functionaliteit van de ruimtes. Omdat handel de belangrijkste functie was, was het noodzakelijk om de ruimtes vrij van beperkingen en met weinig kosten zo eenvoudig en groot mogelijk te maken. Het resultaat is een vrij conventioneel orthogonaal raster.
Toch moesten de wandelzones de bezoekers een unieke ervaring geven en nieuwsgierigheid opwekken. Daarom hebben we een hybride samenstelling van rechthoekige elementen en bochten gemaakt, met verrassingen langs de wandelzone en brede openingen naar buiten. Met verschillende ruimtes, materialen en lichten bieden we de bezoekers net zoals in een wijk een gezellige en warme omgeving aan.

Het aspect duurzame ontwikkeling is alomtegenwoordig in dit project. Kunt u ons meer vertellen?
Equilis had de ambitie om een gebouw te ontwerpen dat op milieuvlak een voorbeeld is. Ook hier was onze benadering om ons te inspireren met wat er op de site aanwezig was, te beginnen met natuurlijke bronnen zoals de zon en water.
Het grote glazen dak dat alle wandelzones afdekt om ze tegen het slechte weer te beschermen, maakt het mogelijk om ze natuurlijk te verwarmen met de zon. Het dak kan ook bijna helemaal open om die zones te ventileren. We verbruiken dus geen energie om ze te klimatiseren. Bovendien hebben we zonnepanelen op de daken geïnstalleerd. En dankzij Docks Bruxsel hebben we ook innovatieve oplossingen kunnen ontwikkelen.
Een voorbeeld: de afvalverbrandingsoven in het noorden van Brussel die in de omgeving van de site ligt, voerde het hete water af in het kanaal en verbruikte energie om dat water af te koelen. We hebben een pijpleiding geïnstalleerd om dat warme water te recupereren. Het voedt nu het winkelcentrum en de toekomstige wijk.
Dezelfde logica van energiebesparing vind je terug in de verlichting waarvoor we energie-efficiënte ledtechnologie gebruiken. Die technologie pasten we op het hele project toe, en draagt ook bij aan het milieuvriendelijke voorbeeldkarakter van de site. Dat blijkt uit het BREAAM-certificaat 'Excellent' dat het complex gekregen heeft.

 

In zo’n project speelt verlichting een belangrijke rol. Kunt u ons uw keuzes uitleggen?
De architectuur moet ook 's nachts leven, vooral in de winter. De verlichting van projecten, of het nu gaat om gebouwen, binnen- of buitenruimtes, is een heel belangrijk element in de aanpak om de plaatsen aangenaam, gezellig en opmerkelijk te maken. Om dit waar te maken, hebben we een beroep gedaan op de in Brussel welbekende Parijse lichtontwerper Patrick Rimoux. Samen met ons en de klant bouwde hij de verlichting van het project. We maakten gebruik van de expertise die Schréder op dit vlak heeft. Zij hebben ons de aangepaste technologie geleverd om onze visie te vertalen in efficiënte en duurzame verlichting.
Het glazen dak is een belangrijk onderdeel van het project. Aan de verlichting ervan hebben we speciale aandacht besteed: we hebben vermeden dat het licht de lucht vervuilt. We hebben het licht letterlijk gebeeldhouwd met SCULP-armaturen die toelaten om afhankelijk van de evenementen, de seizoenen en het buitenlicht andere lichtnuances te creëren.
Voor de openbare ruimtes hebben we een innovatieve uitrusting gekozen die perfect in een project van deze omvang past: de Shuffle met geïntegreerde verlichting, geluid en wifi. De armaturen markeren de openbare ruimtes op een sobere manier en verbinden ze met geavanceerde technologie. De volledig uitgeruste Shuffles beantwoorden aan de visie op de openbare ruimte van de toekomst. Die ruimtes moeten zonder dat het een beperking is of zonder dat je het ziet de gebruikers geluids- en verbindingsfunctionaliteiten geven.

Is er in de realisatie van Docks Bruxsel een aspect dat u in het licht wilt zetten? Welk is dat dan? En waarom?
Wat zo opwindend is aan een architecturaal project van deze omvang – een van de grootste die Brussel de afgelopen jaren gekend heeft – is de collectieve dimensie van het ontwerp- en bouwproces. Een proces waarbij iedereen het project met zijn intelligentie versterkt.
Vooral op het gebied van verlichting hadden we heel constructieve uitwisselingen die ons toelieten oplossingen te vinden die we ons alleen nooit hadden kunnen voorstellen. Ik hou echt van dat idee van collectieve intelligentie waarbij je je omringt met experts die heel snel reageren en die zich meteen aanpassen. Schréder is daar een voorbeeld van.

Your browser is currently not supported

Don't worry, there is an easy fix. All you have to do is click the link below and follow the instructions.

outdatedbrowser.com